മനുഷ്യബന്ധങ്ങളിലെ വൈകാരികതയെയും ആത്മീയമായ അന്വേഷണങ്ങളെയും അതീവ ഗൗരവത്തോടെ സമീപിക്കുന്ന ചലച്ചിത്രമാണ് 2004ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ 'ലെ ഗ്രാൻഡ് വോയേജ്'. ഫ്രാൻസിൽ താമസിക്കുന്ന ഒരു മറോക്കൻ കുടിയേറ്റ കുടുംബത്തിലെ പിതാവും മകനും തമ്മിലുള്ള ഗാഢമായ ബന്ധത്തെയാണ് സംവിധായകനായ ഇസ്മായിൽ ഫാറൂഖി ആവിഷ്കരിക്കുന്നത്. തന്റെ വാർധക്യകാലത്ത് ഹജ്ജ് കർമം നിർവഹിക്കാനായി കാർ മാർഗം യാത്ര ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുന്ന പിതാവ്, ഡ്രൈവറായി കൂടെ വരാൻ മകനായ റെഡയോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ രണ്ട് ജീവിതവീക്ഷണങ്ങൾ പുലർത്തുന്ന പിതാവും മകനും ഒരേ വാഹനത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് മൈലുകൾ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ഉദ്വേഗജനകമായ സന്ദര്ഭങ്ങളും തടുര്ന്നുണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങളുമാണ് സിനിമയുടെ ആധാരശില. സാംസ്കാരികമായ ഒരു 'ഡയസ്പോറിക്' പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, സ്വത്വത്തെയും വിശ്വാസത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ഗഹനമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നൊരു കലാസൃഷ്ടി കൂടിയാണിത്. ഒരു പിതാവിന്റെ അചഞ്ചലമായ വിശ്വാസവും ആധുനിക ലോകത്ത് ജീവിക്കുന്ന ഒരു യുവാവിന്റെ സന്ദേഹങ്ങളും തമ്മിലുള്ള മനോഹരമായ ഒരു സംവാദമായി സിനിമ മാറുന്നുണ്ട്. ഓരോ കിലോമീറ്ററും അവർക്കിടയിലുള്ള ദൂരത്തെ കുറക്കുകയും പുതിയൊരു അവബോധത്തിലേക്ക് അവരെ നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഫ്രാൻസിൽനിന്ന് ആരംഭിച്ച് ഇറ്റലി, സ്ലോവേനിയ, ബൾഗേറിയ, തുർക്കി തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലൂടെയുള്ള ഒരു അതിഭൗതിക യാത്രയാണ് 'ലെ ഗ്രാൻഡ് വോയേജ്'. ഇതിനെ 'ലിമിനാലിറ്റി' (Liminality) അഥവാ രണ്ട് അവസ്ഥകൾക്കിടയിലുള്ള പരിവർത്തന ഘട്ടമായി വിലയിരുത്താം. യാത്രയുടെ തുടക്കത്തിൽ പിതാവും പുത്രനും തമ്മിൽ നിലനിൽക്കുന്ന മൗനം അവരുടെ ചിന്താരീതികൾ തമ്മിലുള്ള വലിയ വിടവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വഴിമധ്യേ അവർ കണ്ടുമുട്ടുന്ന അപരിചിതരും നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികളും റെഡയുടെ കാഴ്ചപ്പാടുകളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുന്നുണ്ട്. പൗരസ്ത്യ ദേശത്തെ ലളിതമായ ജീവിതരീതികളും അവിടുത്തെ മനുഷ്യരുടെ ആതിഥ്യമര്യാദയും, പാശ്ചാത്യ ലോകത്ത് വളർന്ന റെഡയെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നു. പ്രകൃതിയുടെ ഓരോ മാറ്റവും അവരുടെ ആന്തരിക പരിവർത്തനത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമായി സംവിധായകൻ വരച്ചുകാട്ടുന്നു. കാറിലെ അടച്ചിട്ട ഇടത്തിനുള്ളിൽ അവർ പങ്കുവെക്കുന്ന ചെറിയ നിമിഷങ്ങൾപോലും വലിയൊരു ആത്മീയ പാഠത്തിന്റെ തുടക്കമായി മാറുന്നത് കാണാം. തീർത്ഥാടന വേളയിൽ പിതാവ് പുലർത്തുന്ന കണിശമായ നിഷ്ഠകൾ ആധുനിക മൂല്യങ്ങളിൽ വിശ്വസിക്കുന്ന മകനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ചിലപ്പോഴൊക്കെ അസ്വസ്ഥതയുണ്ടാക്കുന്നു. തന്റെ ലോകവീക്ഷണത്തിന് അനുസൃതമായി മാത്രം ജീവിക്കുന്ന പിതാവ്, റെഡയുടെ മൊബൈൽ ഫോൺ വലിച്ചെറിയുന്ന രംഗം സിനിമയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ്. സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ അതിപ്രസരമില്ലാത്ത, പ്രകൃതിയോടും ദൈവത്തോടും നേരിട്ട് സംവദിക്കുന്ന ഒരു ലോകത്തെയാണ് പിതാവ് പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത്. 'ഓറിയന്റലിസം' (Orientalism) എന്ന സങ്കല്പത്തിന് അപ്പുറം, ഒരു വിശ്വാസിയുടെ സത്യസന്ധമായ ആത്മീയ തൃഷ്ണയെ ഇവിടെ കാണാൻ സാധിക്കും. പുസ്തകങ്ങളിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന അറിവിനെക്കാൾ വലുതാണ് അനുഭവങ്ങളിലൂടെ നേടുന്ന ജ്ഞാനമെന്ന് പിതാവ് തന്റെ പ്രവൃത്തികളിലൂടെ മകനെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നതായി തോന്നി. ഓരോ തടസ്സങ്ങളെയും ദൈവഹിതമായി കണ്ട് പുഞ്ചിരിയോടെ നേരിടുന്ന പിതാവ് റെഡയുടെ ഉള്ളിലെ മുൻവിധികളെ ഓരോന്നായി ഇല്ലാതാക്കുന്നു. പാരമ്പര്യവും ആധുനികതയും തമ്മിലുള്ള ഈ പോരാട്ടം ഒടുവിൽ വലിയൊരു ആത്മീയ ഐക്യത്തിലാണ് ചെന്നവസാനിക്കുന്നത്.
യാത്രയുടെ ലക്ഷ്യസ്ഥാനമായ മക്കയിൽ എത്തുന്നതോടെ സിനിമയുടെ വൈകാരികത അതിന്റെ ഉച്ചസ്ഥായിയിൽ എത്തുന്നുണ്ട്. ജനലക്ഷങ്ങൾ തിങ്ങിനിറഞ്ഞ ആ പവിത്രഭൂമിയിൽവെച്ച് റെഡയ്ക്ക് തന്റെ പിതാവിനെ നഷ്ടപ്പെടുന്നത് അവന്റെ ആകുലതകളെ വർധിപ്പിക്കുന്നു. തന്റെ പിതാവിനെ തിരഞ്ഞു കണ്ടെത്തുന്ന നിമിഷം അവനിൽ ഉണ്ടാകുന്ന വൈകാരിക മാറ്റം ഒരു പുത്രന്റെ സ്നേഹത്തിന്റെ ആഴം വെളിപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. ഒരു കാലത്ത് പിതാവിനെ വെറുത്തിരുന്ന റെഡ, ഇന്ന് അയാളെ ചേർത്തുപിടിക്കാൻ കൊതിക്കുന്നു എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. എന്നാൽ, തന്റെ സ്വപ്ന സാക്ഷാത്കാരത്തിനുശേഷം പിതാവ് മരണപ്പെടുന്നതോടെ സിനിമ ഒരു വലിയ ദുഃഖപാത്രമായി മാറുന്നു. പൗലോ കൊയ്ലോയുടെ രചനകളിൽ കാണുന്നതുപോലെ, യാത്രതന്നെയാണ് ലക്ഷ്യക്കാത്തെക്കാൾ വലുതെന്ന് ഓർമിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സൃഷ്ടി കൂടിയാണിത്. പിതാവിന്റെ വിയോഗം റെഡയെ തകർക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ആ യാത്ര അവനെ പക്വതയുള്ള ഒരു മനുഷ്യനാക്കി മാറ്റിക്കഴിഞ്ഞു. ഒടുക്കമെന്നതിലുപരി സിനിമ ഒരു തുടക്കമാകുകയാണ് ഇവിടെ. സങ്കീർണമായ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെ ഇത്രത്തോളം ലളിതമായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന സിനിമകൾ ലോകസിനിമയിൽത്തന്നെ വിരളമാണ്. ചുരുക്കത്തിൽ 'ലെ ഗ്രാൻഡ് വോയേജ്' അച്ഛനും മകനും തമ്മിലുള്ള ഹൃദയസ്പർശിയായ സംഭാഷണമാണ്. കാരണം, സാഹിത്യത്തിലെ 'Bildungsroman' ശൈലിയിൽ നായകന്റെ സ്വഭാവരൂപീകരണം ചിത്രത്തിൽ വ്യക്തമായി കാണാം. കൃത്രിമമായ നാടകീയതകൾ ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ട് യാഥാർഥ്യത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന ഒരു ആഖ്യാനശൈലിയാണ് സംവിധായകൻ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.